Contracten mislukken zelden juridisch

Waarom de meeste contractproblemen eigenlijk governanceproblemen zijn

Wanneer een samenwerking vastloopt, wordt vaak als eerste naar het contract gekeken.

Staan de afspraken er wel goed in? Zijn de KPI’s scherp genoeg? Moeten de SLA’s worden aangescherpt? Maar opvallend genoeg mislukken de meeste contracten niet juridisch. Ze mislukken operationeel. Niet omdat het contract ontbreekt, maar omdat bestuurbaarheid ontbreekt.

Het contract als theoretische werkelijkheid

Veel contracten worden geschreven vanuit controle.

Alles moet dichtgeregeld. Alles moet juridisch houdbaar zijn. Alles moet meetbaar worden gemaakt.

Daardoor ontstaan contracten die juridisch indrukwekkend zijn, maar operationeel nauwelijks uitvoerbaar.

De praktijk is namelijk rommelig.

Mensen interpreteren afspraken verschillend. Situaties veranderen. Prioriteiten verschuiven. Incidenten ontstaan. Leveranciers wisselen. Systemen gedragen zich anders dan verwacht.

En precies daar wordt zichtbaar of een contract bestuurbaar is ontworpen.

Een contract is geen doel

Een contract is geen eindpunt van samenwerking.

Het is het begin van georganiseerde uitvoering.

Toch worden aanbestedingen en contractvorming vaak behandeld als juridisch traject, terwijl de echte complexiteit pas ná ondertekening begint.

Want dan ontstaat de vraag:

Wie stuurt waarop? Wie beslist bij afwijkingen? Hoe verlopen escalaties? Welke informatie is nodig om prestaties te kunnen beoordelen? Hoe voorkom je dat KPI’s samenwerking beschadigen?

Veel organisaties ontdekken pas tijdens uitvoering dat deze vragen onvoldoende zijn ontworpen.

De illusie van volledige controle

Vooral in complexe publieke samenwerkingen ontstaat vaak de neiging om alles vooraf dicht te regelen.

Maar hoe complexer de samenwerking, hoe minder voorspelbaar de praktijk wordt.

Een contract kan daarom nooit alle situaties voorspellen.

De oplossing zit dan ook niet in nóg meer detail.

De oplossing zit in volwassen governance.

In afspraken over:

• samenwerking,

• escalatie,

• eigenaarschap,

• besluitvorming,

• risicobeheersing,

• en adaptief vermogen.

Niet het contract zelf bepaalt uiteindelijk het succes van samenwerking.

Maar de manier waarop partijen met afwijkingen omgaan.

Waarom KPI’s regelmatig ontsporen

Prestatiesturing klinkt rationeel.

En dat is het vaak ook.

Totdat KPI’s los raken van de bedoeling.

Dan ontstaat gedrag zoals:

• optimalisatie op cijfers in plaats van klantwaarde,

• sturen op snelheid ten koste van kwaliteit,

• afwenteling van risico’s,

• of samenwerking die verslechtert door verkeerd ontworpen prikkels.

Een goede KPI stuurt daarom nooit alleen op output.

Hij ondersteunt samenwerking.

Van contractmanagement naar bestuurbaarheid

Goed contractmanagement gaat daarom niet alleen over naleving.

Het gaat over het ontwerpen van bestuurbare samenwerking.

Dat betekent:

• juridische degelijkheid,

• én operationele uitvoerbaarheid,

• én bestuurlijke helderheid,

• én werkbare governance.

Pas wanneer die elementen samenkomen, ontstaat een samenwerking die niet alleen juridisch klopt, maar ook duurzaam functioneert.

Tot slot

De meeste samenwerkingen lopen niet vast omdat mensen hun afspraken niet willen nakomen.

Ze lopen vast omdat de samenwerking onvoldoende bestuurbaar is ontworpen.

Een goed contract beschermt daarom niet alleen tegen risico.

Het creëert rust in de uitvoering.

#contract